Begin september 2026 werd bekend dat een consortium op de locatie van het Kasteel van Almere 650 nieuwe woningen wil bouwen. Het ruïne wordt volgens de plannen gesloopt en vervangen voor een nieuw kasteel. Naar aanleiding van dit nieuws kozen we dit beeld van Bob Friedländer uit 2015 als Foto van de Maand. We zien bezoekers van de open dagen die in 2015 naar aanleiding van Witchworld werden georganiseerd. De enige keer dat het terrein officieel voor publiek geopend was. 

Gastschrijver deze maand is Arnout Staal, woordvoerder van wethouder Paul Tang, die samen met Stadsarchief Almere in de geschiedenis van het kasteel dook.

Wie vanuit Amsterdam over de A6 Almere binnenrijdt, kan er bijna niet omheen. Daar, tussen het groen en het Weerwater, staat een kasteel. Of beter gezegd: een stukje van een kasteel. Al ruim twintig jaar kijkt het bouwwerk uit over Almere. Voor sommigen is het een kasteelruïne. Voor anderen is het een luchtkasteel. En voor weer anderen is het simpelweg dat merkwaardige gebouw waar je je als kind al over afvroeg: wat is dat eigenlijk? 

Het verhaal begint aan het einde van de vorige eeuw. In 1999 stemde de gemeenteraad in met de plannen voor een echt kasteel in Almere. Het ontwerp was geïnspireerd op Château Jemeppe in de Belgische Ardennen. Er moest een hotel komen, een conferentiecentrum en een bijzondere trouwlocatie. Met torens, een slotgracht, tuinen en alles wat je bij een kasteel verwacht. 

In 2000 ging de eerste paal de grond in. En twee jaar later was het sprookje alweer voorbij. Door financiële problemen kwam de bouw in 2002 stil te liggen. Wat een indrukwekkend kasteel had moeten worden, bleef steken in een betonnen karkas. De plannen kwamen en gingen. Een hotel. Een trouwlocatie. Woningen. Andere ideeën. Maar het kasteel bleef vooral wat het al die jaren was: onaf. En toen kwam WitchWorld. 

Witchworld

Voor wie het niet meer weet: WitchWorld was het ambitieuze plan van Almeerder Ton Theunis voor een enorm themapark vol heksen, trollen, magie en verhalen. Het kasteel moest het hart van het park worden. Het idee bestond al langer, maar vanaf 2013 kwam Almere nadrukkelijk in beeld als locatie. In 2015 leek het plan ineens heel dichtbij te komen. 

En toen gebeurde iets wat voor veel Almeerders bijna net zo bijzonder was als de komst van het pretpark zelf. Het hek ging open. Voor één weekend in 2015 mochten inwoners eindelijk naar binnen. Niet stiekem, niet door een gat in het hek en ook niet met een smoes tegenover de terreinbeheerders. Gewoon officieel. Duizenden mensen grepen die kans. Er stonden rijen van soms anderhalf uur. Op het drukste moment stonden ongeveer 1.500 mensen te wachten. In totaal kwamen bijna 15.000 belangstellenden een kijkje nemen. Bezoekers mochten in kleine groepjes naar binnen en kregen een bouwhelm op. Je kunt je voorstellen wat dat betekende voor een plek waar Almeerders jarenlang alleen maar vanaf de weg naar hadden kunnen kijken. Voor één keer mocht je ontdekken wat er achter dat hek zat. 

Ruïne beklimmen

Dat hek had inmiddels bijna een eigen reputatie. Want het kasteelterrein was jarenlang afgesloten. Hekken en borden met Verboden toegang voor onbevoegden moesten nieuwsgierige bezoekers buiten houden. Maar iedereen die ooit jong is geweest, weet: een hek is voor sommige mensen vooral een uitnodiging om te kijken hoe hoog het is. Er waren dan ook genoeg jonge avonturiers die tóch een poging waagden. En de echte waaghalzen gingen nog een stap verder. Er zijn jongeren geweest die het voor elkaar kregen om de ruïne te beklimmen. Een soort onofficiële kasteelbeklimming, maar dan zonder ridder, zonder prinses en vooral zonder toestemming. 

Wie dacht dat alleen het hek het probleem was, had nog niet gerekend op de honden. Zo schreef journalist Marcel Beijer later over zijn eigen poging om over het hek te klimmen. Hij kwam niet ver. Een groep herdershonden maakte hem duidelijk dat sommige grenzen in Almere toch echt bedoeld waren om niet overheen te gaan. 

Misschien is dat wel precies waarom het kasteel zo’n bijzondere plek in het collectieve geheugen van Almere heeft gekregen. Het was nooit alleen een gebouw. Het was een plek waarover verhalen ontstonden. Waar kinderen nieuwsgierig naar waren. Waar jongeren hun grenzen wilden verleggen. Waar volwassenen plannen voor maakten. Waar ondernemers kansen zagen. En waar iedere nieuwe eigenaar of initiatiefnemer opnieuw moest bedenken wat er toch met dat onafgebouwde kasteel moest gebeuren. Ook WitchWorld bleek uiteindelijk geen sprookje met een happy end. Het plan werd in 2018 definitief stopgezet en Witchworld BV ging in 2020 failliet. 

Hedendaagse ruïne met een nieuw hoofdstuk

Het kasteel bleef achter zoals het al die jaren had gestaan: als een hedendaagse ruïne. En misschien is dat nog wel het meest Almeerse aan het hele verhaal. Een stad die zelf nog jong is, heeft ineens een ruïne. Geen ruïne uit de Middeleeuwen, maar eentje die we zelf hebben gebouwd. Geen kasteel met een eeuwenoude geschiedenis, maar een kasteel met een geschiedenis die inmiddels al meer dan 25 jaar duurt. En nu komt er opnieuw een nieuw hoofdstuk.

 Het huidige plan is om het terrein te herontwikkelen met woningen en voorzieningen en ook het kasteel een nieuwe toekomst te geven. Uit technisch onderzoek is inmiddels gebleken dat het bestaande casco niet veilig en haalbaar is om af te bouwen. Daarom ligt er nu een plan voor een nieuw kasteel, onderdeel van een ontwikkeling met ongeveer 650 woningen, horeca en een trouwlocatie. Daarmee komt misschien eindelijk een einde aan het verhaal van het kasteel zoals we dat al die jaren hebben gekend. 

Maar één ding blijft. De herinnering aan dat ene weekend waarop het hek eindelijk openging. Bijna 15.000 nieuwsgierige mensen die voor één keer niet naar het kasteel hoefden te kijken vanaf de A6. Ze mochten naar binnen. En misschien waren dat wel de enige dagen waarop de brave Almeerder en de jonge boef die ooit over het hek wilde klimmen precies hetzelfde doel hadden: eindelijk eens kijken wat er achter dat hek zat.

Tekst: Arnout Staal

Het geschiedenisprogramma Andere Tijden maakte naar aanleiding van 50 jaar Almere een korte documentaire over het Kasteel onder de titel: Van trouwlocatie naar horrorkasteel. Bekijk het programma hieronder.