Wist je dat in Almere inspraak en volksvertegenwoordiging héél vroeg begon? Amper drie maanden nadat de eerste mensen in de Schoolwerf kwamen wonen (30 november 1976) waren in Almere al de eerste verkiezingen voor de Adviescommissie Almere (ACA). Dit was een voorloper van de gemeenteraad, ingesteld door de ZIJP (het Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders). Op vrijdag 11 maart 1977 konden alle gezinnen van de Schoolwerf en het Bivak tussen 19.00 en 20.00u stemmen in café-restaurant De Roef. 

Naar aanleiding van de landelijke gemeenteraadsverkiezingen op woensdag 18 maart 2026 kozen we deze foto van die eerste verkiezing als foto van de maand en schreven een kort artikel over de rijke democratische geschiedenis van Almere.

------------

Adviescommisie Almere (1977)

Voor de eerst verkiezing van de Adviescommissie in 1977 hadden zich 11 kandidaten gemeld. De verkiezing was op persoonlijke titel want er was voor de inwoners onvoldoende tijd (en menskracht) geweest om politieke partijen op te richten. Vijf leden werden op 11 maart 1977 gekozen waaronder Henk de Clerk, Irene Visser-Thiry en Peter de Jonge. Sietske van Oogen-Visser werd gekozen als reservelid. Om ook nieuwe inwoners de kans te geven mee te stemmen werd op 26 augustus en 9 december 1977 wederom verkiezingen gehouden waarbij iedereen mocht stemmen. Steeds kwamen er twee nieuwe leden voor de adviescommissie bij. 

Voorafgaand aan iedere verkiezing verscheen een brochure met een overzicht van de kandidaten. De titel van de eerste brochure was Almere kiest adviescommissie, voor de tweede verkiezing verscheen Almere kiest twee leden van de adviescommissie erbij, en bij de verkiezingen in december Almere kiest weer twee leden voor adviescommissie erbij. 

De drie uitgaven bieden een prachtig inkijkje in die eerste verkiezing en de ontluikende democratische traditie van de stad. De brochures bevinden zich in de collectie van Stadsarchief Almere, en ook in de particuliere archieven van Nico van Duijn (de eerste huisarts en later oprichter van Leefbaar Almere) en Sietske van Oogen (later wethouder) zijn over deze verkiezingen interessante stukken te vinden. 

Raad van Overleg (1977 - 1978)

De adviescommissie werd geadviseerd door een Raad van Advies, bestaande uit een groep mondige bewoners, met onder andere journalist Frits Huis en dokter Nico van Duijn als voorzitter. ‘Georganiseerd gemopper’, zo blikten zij op die tijd terug.

Om de (onrustige) vergaderingen te leiden had van Duijn van thuis een ‘voorzittershamer’, meegenomen. Gewoon, van het hamertje tik spel. Na twee jaar vond de Raad van Overleg het wel weer genoeg geweest en trad Nico terug. 25 jaar later richtte hij met Frits Huis Leefbaar Almere op “Dat moest” vonden ze “want ze maken er een potje van; we denken het beter te kunnen”. Het voorzittershamertje, een foto en geschreven terugblik op de Raad van Overleg en de Advies Commissie Almere geschreven door Nico en Frits Huis, is te vinden in het persoonlijk archief van Nico van Duijn (uit de periode 1977 – 2004), collectie van Stadsarchief Almere (NL-AlrSA-CPA-8). 

Oud wethouder Irene Visser-Thiry vertelt over deze tijd: “De Adviescommissie had een soort raad achter zich: de Raad van Overleg. De Raad van Overleg werd iedere keer groter als er weer een buurt bijkwam. Dan moest er iemand uit die buurt komen. De leden van de Raad van Overleg mochten bij ons zaken aanzwengelen en wij [de Adviescommissie] brachten die zaak op de agenda. […]. De vergaderingen van de Raad van Overleg vonden plaats in De Bijenkorf, de school van Joop Kuys. De Adviescommissie vergaderde in het toenmalige stadhuis, De Hulk” (uit Flevolands Geheugen). 

Adviesraad 1978 - 1984

In 1978 veranderde de naam van de Adviescommissie in Adviesraad. Tegelijkertijd met de landelijke gemeenteraadverkiezingen werden in mei 1978 opnieuw verkiezingen gehouden. Deze keer deden wel politieke partijen mee. De PvdA, CDA en CPN konden tijdig een lokale afdeling oprichten. Voor 'D66, de VVD en PSP (later PPR) kwamen de verkiezingen net te snel. Daarom vormden zij de tijdelijk de Algemene Partij Almere (APA), een gelegenheidssamenwerking voor de verkiezingen in 1978. Volgens afspraak werd de partij in december 1980 ontbonden (bron: archief Sietske van Oogen, collectie Stadsarchief Almere).

Vanwege de enorme groei van Almere waren er in 1980 en 1982 weer verkiezingen voor de Adviesraad om zo de nieuwe inwoners invloed te geven. Op de website Almere Bestuurd (een initiatief van Stadsarchief Almere en tegenwoordig onder beheer van de Raad van Almere) staan alle verkiezingsuitslagen van de Adviesraad en de latere gemeenteraad (van 1977 tot nu).

Gemeenteraad 1984 - 

Op 1 januari 1984 werd Almere een zelfstandige gemeente. Op die dag werd de eerste gemeenteraad en college van Burgemeester en Wethouders van Almere geïnstalleerd. Voormalig landdrost Han Lammers van de ZIJP werd de eerste burgemeester van Almere. De verkiezingen voor die eerste gemeenteraad vonden in september 1983 plaats. 

Op13 maart 2026 vertelde de curator van Stadsarchief Almere over de eerste verkiezingen van Almere in de radiouitzending bij Omroep Flevoland. Bekijk de opname van de uitzending terug.